Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΛΟΙΟΚΤΗΤΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΝΑΥΑΓΙΟ

Ο ιδιοκτήτης της εταιρείας (White Star Line) που παρήγγειλε την κατασκευή του Τιτανικού λεγόταν  James Bruce Ismay. Η ζωή του Ismay χωρίζεται σε δύο περιόδους. Εκείνη, πριν το ναυάγιο του Τιτανικού, που χαρακτηρίζεται από επιχειρηματική δημιουργικότητα και επαγγελματική επιτυχία. Και εκείνη, μετά το ναυάγιο, που χαρακτηρίζεται από εντονότατη κοινωνική απόσυρση και μεγάλη μείωση των επιχειρηματικών του δραστηριοτήτων. Φαίνεται πως στο ναυάγιο δεν κόπηκε μόνο ο Τιτανικός σε δύο κομμάτια αλλά και η ζωή του πλοιοκτήτη.

Μετά το ναυάγιο, η κοινή γνώμη κατηγόρησε τον πλοιοκτήτη για δύο ανήθικες συμπεριφορές, κατά τη διάρκεια του ταξιδίου. Η πρώτη κατηγορία θεώρησε τον Ismay ουσιαστικό υπαίτιο για τη σύγκρουση με το παγόβουνο, με το επιχείρημα ότι άσκησε πίεση στον πλοίαρχο να αναπτύξει τη μέγιστη ταχύτητα που άντεχε το πλοίο, μολονότι αμφότεροι γνώριζαν ότι πλησιάζουν σε περιοχή με πάγο. Η δεύτερη κατηγορία επικεντρωνόταν στη επιλογή του Ismay να επιβιβασθεί στην τελευταία βάρκα που αναχώρησε από το πλοίο και να σώσει τη ζωή του, την ώρα που εκατοντάδες άλλοι πνίγονταν, ουσιαστικά από δικές του απαράδεκτες παρεμβάσεις στις εκτελεστικές αποφάσεις του πλοιάρχου.

Η εξεταστική επιτροπή του Λονδίνου αποφάνθηκε ότι δεν εντόπισε κανένα αποδεικτικό στοιχείο που να υποστασιοποιεί την πρώτη κατηγορία αλλά, επίσης, τον απάλλαξε και από τη δεύτερη κατηγορία, με το σκεπτικό ότι βοήθησε πολλούς ταξιδιώτες να επιβιβαστούν σε βάρκες και, όταν ανέβηκε στην τελευταία βάρκα, δεν βρισκόταν κανένας άλλος πλησίον αυτής της βάρκας του οποίου να στέρησε τη θέση. Αν δεν επιβιβαζόταν στη βάρκα, θα προσέθετε ακόμα ένα θύμα στο μακρύ αριθμό των πνιγμένων στον Τιτανικό, χωρίς κανένα ουσιαστικό λόγο.

Οι εκτιμήσεις του  κοινού, όμως, έρχονταν σε πλήρη αντίθεση με τις δύο αυτές οπτικές. Πρώτον, το κοινό πείστηκε ότι ο πλοιοκτήτης πράγματι πίεζε τον καπετάνιο να αναπτύξει τη μέγιστη ταχύτητα, αδιαφορώντας για την παρουσία του πάγου στην περιοχή και προσέλαβε τον πλοιοκτήτη σαν ένα ποταπό άνθρωπο που επέλεξε να σώσει τη δική του ζωή, όταν το πλήρωμά του και οι επιβάτες του πλοίου του έχαναν τη δική τους. Αυτή η απαξιωτική αντίληψη παρέμεινε ενεργός, μέχρι το τέλος της ζωής του και δεν ανατράπηκε μέχρι τις μέρες μας, διατηρώντας ζωντανές τις δύο κατηγορίες, μέσα από τις κινηματογραφικές ταινίες και τις ενημερωτικές σειρές με θέμα το ναυάγιο του Τιτανικού.

Αμέσως μετά το ναυάγιο, όταν το πλοίο Καρπάθια μετέφερε τους διασωθέντες του Τιτανικού στη Νέα Υόρκη, ο καπετάνιος του Καρπάθια Arthur Rostron, το οποίο ανήκε σε άλλη ναυτιλιακή εταιρεία, από ευγένεια προσέφερε την προσωπική του καμπίνα στον Ismay, για μεγαλύτερη ιδιωτικότητα. Εκείνος κλειδώθηκε στην καμπίνα του Rostron, έστειλε μερικά, μάλλον ασαφή και συγχυσμένα, τηλεγραφήματα στη Νέα Υόρκη, όπου κατευθυνόταν το Καρπάθια, και δεν βγήκε από την καμπίνα ούτε για μια στιγμή.

Το πλήρωμα του Καρπάθια συνειδητοποίησε ότι ο Ismay βρισκόταν σε κατάσταση παραληρήματος, κατά την πλεύση προς την Αμερική. Τον άκουσαν να μονολογεί επανειλημμένα τη φράση: «Είμαι ο Ismay, είμαι ο Ismay, είμαι ο Ismay» και παρέμενε απαθής, σιωπηλός και βυθισμένος στις σκέψεις του, όταν το πλήρωμα του έφερνε φαγητό ή του απηύθυνε το λόγο.

Αμέσως μετά την άφιξη στη Νέα Υόρκη, ο Ismay, ζήτησε την άμεση επιστροφή του ιδίου και του πληρώματος του Τιτανικού στην Αγγλία. Αλλά το αίτημά του δεν έγινε δεκτό από τον πρόεδρο της αμερικανικής εξεταστικής επιτροπής για τα αίτια του ναυαγίου, τον Γερουσιαστή William Alden Smith. Ο τελικός ιδιοκτήτης του Τιτανικού δεν ήταν η αγγλική εταιρεία του Ismay αλλά ένας αμερικανικός ναυτιλιακός κολοσσός με το όνομα International Mercantile Marine και ιδιοκτήτη τον μεγιστάνα τραπεζίτη J.P.Morgan. Ο Τιτανικός ήταν, επί της ουσίας, αμερικανικό πλοίο και ο Ismay, που, εκτός από ιδιοκτήτης της White Star Line, κατείχε τη θέση του διευθυντή της International Mercantile Marine, έπρεπε να μείνει στην Αμερική και να δώσει λόγο.

 

Ο Ismay συνήλθε από το πρώτο σοκ, μετά το ναυάγιο, και παρουσιάστηκε και στις δύο επιτροπές, την αμερικανική και την αγγλική που έγινε λίγο αργότερα. Οι καταθέσεις του κρίθηκαν υποκριτικές από το κοινό που πίστευε ότι ο Ismay, απέκριβε, τεχνηέντως, την ουσία των γεγονότων.

Μετά την επιστροφή του στην Αγγλία, αποχώρησε από όλες τις ναυτιλιακές του δραστηριότητες και παρέμεινε ενεργός μόνο στο ασφαλιστικό κομμάτι της ναυτιλίας.

Εκτός από την κατοικία του στο Λονδίνο, αγόρασε ένα ήσυχο σπίτι στην Ιρλανδία, αποκτώντας και τα δικαιώματα αλιείας στον παρακείμενο ποταμό. Έβρισκε ανακούφιση στο ψάρεμα και σε μια υπερβολικά απομονωμένη ζωή.

 

Η σύζυγός του απαγόρευσε την οποιαδήποτε συζήτηση, εντός του πλαισίου της οικογένειάς τους, για τον Τιτανικό. Αυτή η επιλογή της κατ’ εντολή ενδοοικογενειακής σιωπής αποτελούσε διαχρονικά τον “χρυσό κανόνα” για την αντιμετώπιση ανυπέρβλητων δυσκολιών στις ευκατάστατες οικογένειες της Αγγλικής κοινωνίας. Η νοοτροπία αυτή δεν θα άρχιζε να αλλάζει παρά τη δεκαετία του 1990, όταν η Πριγκήπισσα Νταϊάνα μίλησε δημόσια για τις ψυχολογικές δυσκολίες που αντιμετώπιζε και ενεθάρρυνε, με αυτόν τον τρόπο, την αντικατάσταση της ψυχολογίας της σιωπής από την ψυχολογία της ανενοχικής ομολογίας των ψυχικών δυσκολιών και την αναζήτηση ενσυναισθητικών ανταποκρίσεων από τα μέλη της οικογένειας προς αυτές τις δυσκολίες.

Τέτοιες νοοτροπίες δεν ήταν στο μυαλό του Ismay, εκείνα τα χρόνια. Τήρησε σταθερή και αδιατάραχτη σιωπή και στην οικογένειά του και στην δημόσια ζωή του για το τραύμα που υπέστη με το ναυάγιο του Τιτανικού. Μάλιστα, όταν πήγαινε στο θέατρο, αγόραζε πάντα δύο όμορες θέσεις, μία για να καθίσει και μία για να αφήσει το παλτό του. Το έκανε αυτό και για την άνεσή του αλλά και για να αποφύγει γειτνιάσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ανεπιθύμητες ερωτήσεις για τον Τιτανικό.

Προς το τέλος της ζωής του ανέπτυξε διαβήτη και έχασε το δεξί του πόδι ως αποτέλεσμα εγχειρήσεως. Καθηλώθηκε σε αναπηρική καρέκλα και ένα χρόνο αργότερα έπαθε εγκεφαλικό που τον άφησε αναίσθητο, τυφλό και άφωνο. Πέθανε 3 μέρες αργότερα. Η μόνη καταγεγραμμένη φορά που μίλησε για τον Τιτανικό, ήταν όταν δέχτηκε την τολμηρή ερώτηση ενός ανιψιού του για τον αν είχε βρεθεί ποτέ σε ναυάγιο. Απάντησε σύντομα και σιβυλλικά :

«Ναι, ταξίδεψα κάποτε σε ένα πλοίο που θεωρούνταν ότι είναι αβύθιστο».